Những Điều Cơ Bản về Hỗ Trợ và Kháng Cự
Giới thiệu
Các khái niệm về hỗ trợ (support) và kháng cự (resistance) là một trong những nền tảng quan trọng nhất của phân tích kỹ thuật (Technical Analysis - TA) trên thị trường tài chính. Chúng được áp dụng cho hầu hết mọi thị trường, bao gồm cổ phiếu, ngoại hối (Forex), vàng và tiền mã hóa.
Mặc dù đây là những khái niệm khá dễ hiểu, nhưng để thành thạo lại không hề đơn giản. Việc xác định các vùng hỗ trợ và kháng cự mang tính chủ quan, chúng sẽ hoạt động khác nhau tùy theo điều kiện thị trường, đồng thời bạn cũng cần hiểu rõ từng loại hỗ trợ và kháng cự khác nhau. Quan trọng hơn hết, bạn cần quan sát và nghiên cứu rất nhiều biểu đồ, và bài hướng dẫn này sẽ giúp bạn bắt đầu.
Hỗ trợ và kháng cự là gì?
Ở mức cơ bản nhất, hỗ trợ và kháng cự là những khái niệm rất đơn giản.
Giá sẽ gặp một mức mà nó không thể dễ dàng vượt qua, và mức giá này đóng vai trò như một rào cản.
- Đối với hỗ trợ, giá sẽ tìm thấy một "mặt sàn".
- Đối với kháng cự, giá sẽ gặp một "trần nhà".
Nói cách khác, bạn có thể xem vùng hỗ trợ là vùng cầu (Demand Zone), còn vùng kháng cự là vùng cung (Supply Zone).
Theo cách truyền thống, hỗ trợ và kháng cự thường được biểu diễn bằng các đường thẳng. Tuy nhiên, trong thực tế, giá hiếm khi phản ứng chính xác tại một mức duy nhất.
Hãy nhớ rằng thị trường không vận hành theo các định luật vật lý khiến giá phải dừng lại đúng tại một mức cố định. Vì vậy, sẽ hữu ích hơn nếu xem hỗ trợ và kháng cự là các vùng giá thay vì các đường đơn lẻ.
Bạn có thể coi những vùng này là khoảng giá trên biểu đồ, nơi khả năng xuất hiện hoạt động mua bán mạnh của các nhà giao dịch là cao hơn.
Hãy xem ví dụ về một vùng hỗ trợ. Có thể thấy giá liên tục quay về một khu vực mà lực mua xuất hiện mạnh. Sau nhiều lần kiểm định, vùng hỗ trợ được hình thành. Vì phe bán (bears) không thể đẩy giá xuống thấp hơn nên giá cuối cùng đã bật tăng trở lại — có khả năng mở đầu cho một xu hướng tăng mới.
Giá bật lên từ vùng hỗ trợ trước khi phá vỡ xu hướng.
Bây giờ hãy xem một vùng kháng cự. Có thể thấy giá đang trong xu hướng giảm. Tuy nhiên, sau mỗi lần hồi phục, giá đều không thể vượt qua cùng một vùng giá nhiều lần. Vùng kháng cự được hình thành khi phe mua (bulls) không đủ sức kiểm soát thị trường và đẩy giá lên cao hơn, khiến xu hướng giảm tiếp tục.
Giá không thể vượt qua vùng kháng cự.
Nhà giao dịch sử dụng hỗ trợ và kháng cự như thế nào?
Các nhà phân tích kỹ thuật sử dụng vùng hỗ trợ và kháng cự để xác định những khu vực đáng chú ý trên biểu đồ giá. Đây là những mức mà khả năng xảy ra đảo chiều hoặc tạm dừng xu hướng hiện tại thường cao hơn.
Tâm lý thị trường đóng vai trò rất lớn trong việc hình thành các vùng hỗ trợ và kháng cự. Các nhà giao dịch và nhà đầu tư thường ghi nhớ những mức giá từng có khối lượng giao dịch lớn hoặc nhận được nhiều sự quan tâm trước đó. Khi nhiều người cùng theo dõi một vùng giá giống nhau, khu vực đó thường thu hút lượng thanh khoản (liquidity) lớn hơn. Điều này khiến các vùng hỗ trợ và kháng cự trở thành nơi lý tưởng để các nhà đầu tư lớn (whales) mở hoặc đóng vị thế.
Hỗ trợ và kháng cự cũng là những yếu tố cốt lõi trong quản lý rủi ro (risk management). Việc xác định chính xác các vùng này có thể mang lại nhiều cơ hội giao dịch tốt.
Thông thường, khi giá chạm đến vùng hỗ trợ hoặc kháng cự, sẽ có hai khả năng xảy ra:
- Giá bật ngược trở lại khỏi vùng đó.
- Giá phá vỡ vùng này và tiếp tục di chuyển theo xu hướng hiện tại, hướng tới vùng hỗ trợ hoặc kháng cự tiếp theo.
Việc vào lệnh gần vùng hỗ trợ hoặc kháng cự thường là một chiến lược hợp lý vì điểm vô hiệu (invalidation point) thường nằm khá gần — nơi mà các nhà giao dịch thường đặt lệnh dừng lỗ (stop-loss).
Nếu vùng giá này bị phá vỡ và giao dịch không còn hiệu lực, nhà giao dịch có thể cắt lỗ với mức tổn thất nhỏ. Theo nguyên tắc này, điểm vào lệnh càng xa vùng cung hoặc cầu thì điểm vô hiệu càng ở xa.
Một điều khác cần lưu ý là cách các vùng này thay đổi theo bối cảnh thị trường.
Theo nguyên tắc chung:
- Một vùng hỗ trợ sau khi bị phá vỡ có thể trở thành vùng kháng cự.
- Ngược lại, một vùng kháng cự sau khi bị phá vỡ có thể trở thành vùng hỗ trợ khi giá quay lại kiểm định.
Hiện tượng này thường được gọi là Support-Resistance Flip.
Vùng hỗ trợ bị phá vỡ và trở thành vùng kháng cự khi được kiểm định lại.
Việc vùng hỗ trợ trước đây giờ đóng vai trò kháng cự (hoặc ngược lại) là tín hiệu xác nhận cho mô hình này. Vì vậy, lần kiểm định lại vùng giá thường là cơ hội thuận lợi để mở vị thế.
Một yếu tố khác cần xem xét là độ mạnh của vùng hỗ trợ hoặc kháng cự.
Thông thường:
- Giá càng nhiều lần kiểm định vùng hỗ trợ thì khả năng phá vỡ xuống dưới càng cao.
- Giá càng nhiều lần kiểm định vùng kháng cự thì khả năng phá vỡ lên trên càng lớn.
Cho đến đây, chúng ta đã tìm hiểu hỗ trợ và kháng cự dựa trên hành động giá. Nhưng còn những loại hỗ trợ và kháng cự khác thì sao?
Hãy cùng tìm hiểu tiếp.
Hỗ trợ và kháng cự tâm lý
Loại đầu tiên là hỗ trợ và kháng cự tâm lý.
Những vùng này không nhất thiết hình thành từ bất kỳ mô hình kỹ thuật nào mà xuất hiện do cách con người nhận thức và đơn giản hóa thế giới.
Có thể bạn chưa để ý, nhưng con người thường có xu hướng làm tròn các con số để dễ ghi nhớ hơn.
Bạn sẽ không bao giờ nói mình muốn ăn 0,7648 quả táo, hay mua 13.678.254 hạt gạo.
Hiện tượng tương tự cũng xảy ra trên thị trường tài chính.
Điều này đặc biệt rõ trong thị trường tiền mã hóa, nơi tài sản có thể chia nhỏ đến rất nhiều chữ số thập phân.
Việc mua một tài sản ở mức 8,0674 USD rồi bán ở 9,9765 USD sẽ không tạo cảm giác giống như mua ở 8 USD và bán ở 10 USD.
Chính vì vậy, các mức giá tròn thường đóng vai trò là vùng hỗ trợ hoặc kháng cự.
Nếu mọi chuyện chỉ đơn giản như vậy thì thật dễ dàng!
Hiện tượng này đã được nhiều nhà giao dịch biết đến trong nhiều năm. Vì vậy, một số người sẽ cố gắng front-run các vùng hỗ trợ hoặc kháng cự tâm lý.
Trong trường hợp này, front-running nghĩa là đặt lệnh ngay phía trên hoặc phía dưới vùng hỗ trợ hoặc kháng cự được nhiều người kỳ vọng.
Hãy xem ví dụ dưới đây.
Khi chỉ số DXY tiến gần mốc 100, nhiều nhà giao dịch đặt lệnh bán ngay dưới mức này để đảm bảo lệnh của họ được khớp.
Do quá nhiều người cùng kỳ vọng giá sẽ đảo chiều tại mốc 100 và đều front-run trước mức này nên thị trường thậm chí còn không chạm tới 100 mà đã quay đầu giảm.
Chỉ số USD (DXY) đảo chiều trước khi chạm mốc 100.
Hỗ trợ và kháng cự bằng đường xu hướng
Nếu bạn đã đọc bài viết về các mô hình biểu đồ cổ điển, bạn sẽ biết rằng các mô hình cũng có thể đóng vai trò như rào cản đối với giá.
Trong ví dụ dưới đây, mô hình tam giác tăng (Ascending Triangle) giữ giá bên trong cho đến khi mô hình bị phá vỡ theo hướng tăng.
Đường xu hướng đóng vai trò là vùng hỗ trợ và kháng cự đối với chỉ số S&P 500.
Bạn có thể tận dụng các mô hình này để xác định những vùng hỗ trợ và kháng cự trùng với đường xu hướng (trend line).
Chúng đặc biệt hữu ích nếu bạn phát hiện được chúng từ sớm, trước khi mô hình hoàn thiện hoàn toàn.
Hỗ trợ và kháng cự bằng đường trung bình động (Moving Average)
Nhiều chỉ báo kỹ thuật cũng có thể đóng vai trò là hỗ trợ hoặc kháng cự khi tương tác với giá.
Một trong những ví dụ đơn giản nhất là đường trung bình động (Moving Average - MA).
Do đường MA thường hoạt động như vùng hỗ trợ hoặc kháng cự động nên nhiều nhà giao dịch sử dụng chúng để đánh giá sức khỏe chung của thị trường.
Ngoài ra, đường trung bình động cũng rất hữu ích trong việc xác định các điểm đảo chiều xu hướng hoặc các vùng xoay chiều quan trọng.
Đường trung bình động 200 tuần đóng vai trò là vùng hỗ trợ đối với giá Bitcoin.
Hỗ trợ và kháng cự theo Fibonacci
Các mức được xác định bởi công cụ Fibonacci Retracement cũng thường đóng vai trò là hỗ trợ và kháng cự.
Trong ví dụ dưới đây:
- Mức Fibonacci 61,8% nhiều lần đóng vai trò hỗ trợ.
- Mức 23,6% nhiều lần đóng vai trò kháng cự.
Các mức Fibonacci đóng vai trò vừa là hỗ trợ vừa là kháng cự đối với giá Bitcoin.
Sự hội tụ (Confluence) trong phân tích kỹ thuật là gì?
Cho đến nay, chúng ta đã tìm hiểu hỗ trợ, kháng cự và các loại khác nhau của chúng.
Nhưng làm thế nào để xây dựng chiến lược giao dịch hiệu quả nhất dựa trên những vùng này?
Một khái niệm rất quan trọng là Confluence (Sự hội tụ).
Confluence là khi nhiều phương pháp phân tích được kết hợp với nhau trong cùng một chiến lược giao dịch.
Các vùng hỗ trợ và kháng cự thường mạnh nhất khi chúng đồng thời thuộc nhiều loại mà chúng ta vừa đề cập.
Hãy xem hai ví dụ dưới đây.
Vùng hỗ trợ 1 đồng thời là:
- Một vùng kháng cự cũ
- Một đường trung bình động quan trọng
- Mức Fibonacci 61,8%
- Một mức giá tròn
Vùng hỗ trợ 2 đồng thời là:
- Một vùng kháng cự cũ
- Một mức giá tròn
Nếu bạn theo dõi từ đầu, bạn sẽ dễ dàng nhận ra rằng Hỗ trợ 1 có xác suất giữ giá cao hơn.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa giá chắc chắn sẽ bật lên. Giá vẫn có thể xuyên thủng vùng này.
Điểm quan trọng là xác suất vùng này hoạt động như hỗ trợ cao hơn so với Hỗ trợ 2.
Trong giao dịch không có điều gì được đảm bảo. Mặc dù các mô hình giao dịch có thể hữu ích, nhưng hiệu suất trong quá khứ không đảm bảo kết quả trong tương lai, vì vậy bạn luôn phải chuẩn bị cho mọi kịch bản có thể xảy ra.
Trong thực tế, những thiết lập được xác nhận bởi nhiều chiến lược và chỉ báo thường mang lại xác suất thành công cao nhất.
Một số nhà giao dịch theo trường phái confluence rất khắt khe trong việc lựa chọn điểm vào lệnh và đôi khi phải chờ đợi rất lâu. Tuy nhiên, khi họ thực sự tham gia giao dịch thì xác suất thành công thường khá cao.
Dù vậy, việc quản lý rủi ro và bảo vệ vốn trước những biến động bất lợi của thị trường luôn là điều bắt buộc.
Ngay cả những thiết lập đẹp nhất cũng có thể đi ngược kỳ vọng.
Bạn luôn cần chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau để tránh rơi vào phá vỡ giả (false breakout) hoặc các bẫy tăng giá (bull trap) và bẫy giảm giá (bear trap).
Kết luận
Dù bạn là nhà giao dịch trong ngày (day trader) hay giao dịch theo sóng (swing trader), hỗ trợ và kháng cự vẫn là những khái niệm nền tảng bắt buộc phải nắm vững trong phân tích kỹ thuật.
Hỗ trợ đóng vai trò như mặt sàn của giá, trong khi kháng cự giống như trần nhà của giá.
Có nhiều dạng hỗ trợ và kháng cự khác nhau, trong đó một số được hình thành từ sự tương tác giữa giá và các chỉ báo kỹ thuật.
Những vùng hỗ trợ và kháng cự đáng tin cậy nhất thường là những vùng được xác nhận đồng thời bởi nhiều phương pháp phân tích khác nhau.