Bitcoin Spot ETF so với Bitcoin Futures ETF: Sự khác biệt là gì?

TL;DR

Bitcoin ETF, hay Quỹ hoán đổi danh mục Bitcoin (Exchange Traded Fund), cho phép nhà đầu tư tiếp cận biến động giá của Bitcoin mà không cần trực tiếp sở hữu hoặc quản lý Bitcoin.

Những điểm khác biệt chính giữa Bitcoin Spot ETF và Bitcoin Futures ETF bao gồm tài sản cơ sở, yếu tố thúc đẩy hiệu suất, nhu cầu thanh khoản, khả năng chênh lệch giá và mức độ tiếp xúc với rủi ro.

Bitcoin ETF đã trở thành một cầu nối, giúp các nhà đầu tư truyền thống dễ dàng tiếp cận thị trường tiền mã hóa.

Các tổ chức tài chính như BlackRock, Invesco, Ark Invest và Fidelity đã nộp đơn xin phê duyệt Bitcoin Spot ETF. Nếu các đơn đăng ký này được chấp thuận, trong tương lai nhà đầu tư sẽ có thêm nhiều lựa chọn Bitcoin ETF.

What Is an ETF?

ETF (Exchange Traded Fund - Quỹ hoán đổi danh mục) là một loại quỹ đầu tư được giao dịch trên các sở giao dịch chứng khoán tương tự như cổ phiếu. Các quỹ này thường nắm giữ nhiều loại tài sản khác nhau như cổ phiếu, hàng hóa hoặc tiền mã hóa, với mục tiêu mô phỏng hiệu suất của một chỉ số hoặc một loại tài sản cụ thể.

Ví dụ, một ETF theo chỉ số S&P 500 sẽ nắm giữ cổ phiếu của các công ty nằm trong chỉ số S&P 500 nhằm mô phỏng hiệu suất của chỉ số này. Nếu thành phần của chỉ số thay đổi, nhà quản lý quỹ sẽ điều chỉnh danh mục đầu tư tương ứng để tiếp tục phản ánh chính xác cơ cấu và hiệu suất của chỉ số.

Khác với quỹ tương hỗ (Mutual Fund), chỉ tính Giá trị tài sản ròng (NAV) một lần vào cuối mỗi ngày giao dịch, ETF được niêm yết trên sàn chứng khoán và có thể được mua bán liên tục trong suốt phiên giao dịch với mức giá thị trường thay đổi theo cung và cầu.

Mặc dù NAV của ETF được tính nhiều lần trong ngày, nhưng nhà đầu tư giao dịch theo giá thị trường. Điều này mang lại tính thanh khoản và sự linh hoạt cao hơn so với quỹ tương hỗ. Ngoài ra, nhà đầu tư còn có thể áp dụng nhiều chiến lược giao dịch như bán khống (short selling) hoặc giao dịch ký quỹ (margin trading) với ETF — những lựa chọn thường không có đối với quỹ tương hỗ.

What Is a Bitcoin ETF?

Bitcoin ETF đã trở thành một công cụ tài chính quan trọng trong bối cảnh thị trường đầu tư tiền mã hóa ngày càng phát triển. Bitcoin ETF, hay Quỹ hoán đổi danh mục Bitcoin (Exchange Traded Fund), cho phép nhà đầu tư tiếp cận biến động giá của Bitcoin mà không cần trực tiếp sở hữu hoặc quản lý Bitcoin. Đây là hình thức đầu tư được nhiều nhà đầu tư ưa chuộng.

Bitcoin ETF nắm giữ Bitcoin hoặc các hợp đồng liên quan đến giá Bitcoin và được giao dịch trên các sở giao dịch chứng khoán truyền thống giống như cổ phiếu của doanh nghiệp. Khi thị trường tiền mã hóa ngày càng trưởng thành, sự quan tâm dành cho Bitcoin ETF cũng tăng mạnh, đặc biệt đối với hai loại chính là Bitcoin Spot ETF và Bitcoin Futures ETF. Mỗi loại phù hợp với các chiến lược đầu tư và khẩu vị rủi ro khác nhau.

What Is a Bitcoin Spot ETF?

Bitcoin Spot ETF là một loại ETF nắm giữ trực tiếp Bitcoin làm tài sản cơ sở. Điều này có nghĩa là hiệu suất của Spot ETF gắn trực tiếp với giá trị thị trường theo thời gian thực của lượng Bitcoin mà quỹ đang nắm giữ. Khi nhà đầu tư mua chứng chỉ quỹ Spot ETF, về bản chất họ đang sở hữu một phần giá trị đại diện của Bitcoin, mặc dù họ không trực tiếp nắm giữ tài sản số này.

Ví dụ, giả sử có một Bitcoin Spot ETF mang tên "BTC-one". Nếu BTC-one tuyên bố đang nắm giữ 10.000 Bitcoin và phát hành 1 triệu chứng chỉ quỹ, thì về lý thuyết mỗi chứng chỉ sẽ đại diện cho 0,01 Bitcoin. Điều này đồng nghĩa với việc hiệu suất của BTC-one sẽ phản ánh trực tiếp giá trị thị trường theo thời gian thực của lượng Bitcoin mà quỹ đang nắm giữ.

Benefits and Drawbacks of Bitcoin Spot ETFs

Đầu tư vào Bitcoin Spot ETF mang lại nhiều lợi ích. Trước hết, nhà đầu tư có thể hưởng lợi từ biến động giá của Bitcoin mà không cần tự quản lý hoặc lưu trữ tài sản số, từ đó loại bỏ các lo ngại về bảo mật hay ví điện tử. Bên cạnh đó, do các ETF này được giao dịch trên các sàn chứng khoán truyền thống, Bitcoin được đưa vào khuôn khổ quản lý của cơ quan quản lý tài chính, góp phần tăng mức độ tin cậy đối với đông đảo nhà đầu tư. Cuối cùng, Bitcoin Spot ETF cũng dễ tiếp cận hơn đối với các nhà đầu tư truyền thống vì hoạt động trong khuôn khổ giao dịch chứng khoán quen thuộc.

Tuy nhiên, giống như mọi khoản đầu tư khác, Bitcoin Spot ETF cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Giá trị của quỹ sẽ biến động theo sự biến động mạnh của giá Bitcoin. Ngoài ra, do phí quản lý hoặc các vấn đề vận hành, hiệu suất của ETF có thể không hoàn toàn phản ánh chính xác biến động của Bitcoin. Mặc dù ETF giúp Bitcoin tiến gần hơn đến hệ thống tài chính truyền thống và chịu sự giám sát của cơ quan quản lý, nhưng thị trường tiền mã hóa nói chung vẫn mang tính khó dự đoán. Cuối cùng, chi phí giao dịch ETF thường cao hơn giao dịch tiền mã hóa giao ngay do phải chịu thêm các khoản phí của quỹ. Phí ETF có thể lên tới 2,5%, trong khi phí giao dịch crypto spot thường thấp hơn đáng kể.

Cần lưu ý rằng Ethereum Spot ETF hoặc các Spot ETF tiền mã hóa khác cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự như Bitcoin Spot ETF và có những ưu điểm cũng như hạn chế tương tự.

What is a Bitcoin Futures ETF?

Bitcoin Futures ETF là một loại ETF không trực tiếp nắm giữ Bitcoin. Thay vào đó, quỹ đầu tư vào các hợp đồng tương lai Bitcoin (Bitcoin Futures Contracts), là các thỏa thuận mua hoặc bán Bitcoin với một mức giá được xác định trước vào một thời điểm trong tương lai. Điều này cho phép nhà đầu tư đầu cơ vào biến động giá trong tương lai của Bitcoin mà không cần trực tiếp sở hữu đồng tiền này.

Hãy tưởng tượng có một Bitcoin Futures ETF mang tên "BitFutures", với mục tiêu chính là theo dõi giá Bitcoin trong tương lai thông qua việc mua các hợp đồng tương lai Bitcoin. Một tổ chức tài chính sẽ thành lập và quản lý quỹ BitFutures. Giả sử BitFutures dự định mua 1.000 hợp đồng tương lai Bitcoin, trong đó mỗi hợp đồng đại diện cho quyền mua 1 Bitcoin với giá 55.000 USD sau ba tháng.

Để huy động nguồn vốn nhằm mua các hợp đồng này, BitFutures phát hành 10 triệu chứng chỉ quỹ, đại diện cho quyền hưởng phần lợi nhuận (hoặc chịu phần thua lỗ) mà các hợp đồng tương lai này có thể tạo ra. Điều này có nghĩa là mỗi chứng chỉ quỹ đại diện cho quyền lợi đối với 0,0001 phần của mỗi hợp đồng tương lai.

Sau đó, các nhà đầu tư có thể mua chứng chỉ quỹ BitFutures trên các sở giao dịch chứng khoán thông thường, giống như khi mua cổ phiếu của bất kỳ công ty nào. Nếu thị trường tin rằng giá Bitcoin sẽ cao hơn nhiều so với 55.000 USD sau ba tháng, các chứng chỉ quỹ này có thể được giao dịch với mức giá cao hơn giá trị tài sản (premium). Ngược lại, nếu thị trường bi quan, chúng có thể được giao dịch với mức chiết khấu (discount).

Giả sử BitFutures đang được giao dịch ở mức 10 USD/cổ phiếu. Một nhà đầu tư tin rằng giá Bitcoin sẽ tăng trong ba tháng tới quyết định mua 1.000 chứng chỉ quỹ với tổng giá trị 10.000 USD. Sau ba tháng, nếu các hợp đồng tương lai mang lại lợi nhuận, giá trị của chứng chỉ quỹ BitFutures nhiều khả năng cũng sẽ tăng. Nếu dự đoán của nhà đầu tư là chính xác và giá mỗi chứng chỉ tăng lên 12 USD, khoản đầu tư của họ sẽ có giá trị 12.000 USD, mang lại 2.000 USD lợi nhuận.

Về bản chất, khi bạn mua chứng chỉ quỹ của một Bitcoin Futures ETF như BitFutures, bạn đang gián tiếp đặt cược vào biến động giá Bitcoin trong tương lai mà không trực tiếp nắm giữ Bitcoin hoặc các hợp đồng tương lai. Thay vào đó, bạn đang sở hữu một phần của quỹ đầu tư đang nắm giữ các hợp đồng này. Cần lưu ý rằng Ethereum Futures ETF cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự.

Benefits and Drawbacks of Bitcoin Futures ETFs

Bitcoin Futures ETF có nhiều ưu điểm tương tự như Bitcoin Spot ETF. Chúng mang đến cho nhà đầu tư cơ hội tiếp cận biến động giá của Bitcoin mà không cần trực tiếp mua hoặc quản lý tài sản số. Đồng thời, các quỹ này hoạt động trong khuôn khổ pháp lý được quản lý, tuân thủ các tiêu chuẩn do cơ quan quản lý tài chính đặt ra. Ngoài ra, chúng có tính thanh khoản cao hơn nhiều công cụ đầu tư khác, giúp nhà đầu tư dễ dàng mua hoặc bán chứng chỉ quỹ trên các sở giao dịch chứng khoán truyền thống.

Tuy nhiên, Bitcoin Futures ETF cũng tồn tại một số hạn chế và rủi ro. Trước hết, nhà đầu tư không trực tiếp sở hữu Bitcoin mà chỉ nắm giữ chứng chỉ của một quỹ đầu tư vào các hợp đồng tương lai. Ngoài ra, loại ETF này khá phức tạp vì hiệu suất của nó phụ thuộc vào thị trường hợp đồng tương lai vốn có nhiều yếu tố ảnh hưởng. Bên cạnh các khoản phí quản lý có thể làm giảm lợi nhuận, giá trị của Bitcoin Futures ETF cũng không phải lúc nào cũng biến động đồng bộ với giá Bitcoin. Cuối cùng, các quỹ này còn phải đối mặt với rủi ro đối tác (counterparty risk), tức là bên đối tác trong hợp đồng tương lai có thể không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo thỏa thuận.

Key Differences Between Bitcoin Spot ETFs and Bitcoin Futures ETFs

Những điểm khác biệt chính giữa Bitcoin Spot ETF và Bitcoin Futures ETF có thể được tóm tắt trong bảng dưới đây. Lưu ý rằng các điểm khác biệt này cũng tương tự nếu tài sản cơ sở là Ether hoặc các tài sản khác.

What Bitcoin ETFs Are Available to Investors?

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều Bitcoin ETF và Ethereum ETF để nhà đầu tư lựa chọn. Bạn có thể dễ dàng tìm thấy danh sách các quỹ này từ các nguồn thông tin uy tín. Nếu quan tâm đến việc đầu tư vào các ETF này, hãy đọc kỹ thông tin của quỹ để hiểu rõ về cơ cấu phí, đơn vị quản lý quỹ và mức độ thanh khoản.

Mỗi ETF có cơ cấu phí khác nhau, vì vậy bạn cần lưu ý đến phí quản lý, phí giao dịch và các khoản chi phí khác có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận đầu tư. Đồng thời, hãy luôn xem xét uy tín và thành tích hoạt động của đơn vị phát hành ETF. Các công ty quản lý quỹ có danh tiếng và lịch sử hoạt động tốt thường là lựa chọn an toàn hơn. Ngoài ra, bạn cũng nên đánh giá tính thanh khoản của ETF. Những quỹ cho phép mua bán dễ dàng mà không gây biến động giá đáng kể thường sẽ có lợi hơn cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, một số Bitcoin ETF còn cung cấp khả năng tiếp cận đa dạng đối với nhiều loại tiền mã hóa khác. Nếu bạn muốn đa dạng hóa danh mục đầu tư tiền mã hóa, hãy cân nhắc các ETF nắm giữ một rổ tài sản kỹ thuật số.

Tính đến năm 2023, nhiều tổ chức tài chính lớn như BlackRock, Invesco, Ark Invest và Fidelity đã nộp đơn xin phê duyệt Bitcoin Spot ETF. Nếu các đơn đăng ký này được chấp thuận, trong tương lai nhà đầu tư sẽ có thêm nhiều lựa chọn Bitcoin ETF đa dạng hơn.

Who Should Consider Investing in Bitcoin ETFs?

Điều quan trọng là phải phân biệt giữa Bitcoin Spot ETF và Bitcoin Futures ETF, cũng như xác định nhóm nhà đầu tư phù hợp với từng loại.

Nhà đầu tư lý tưởng của Bitcoin Spot ETF là những người muốn tiếp cận trực tiếp với biến động giá Bitcoin theo thời gian thực mà không cần tự quản lý hoặc lưu trữ tài sản kỹ thuật số. Đây có thể là những người tin tưởng vào giá trị dài hạn của Bitcoin và mong muốn một khoản đầu tư bám sát giá thị trường của tài sản này. Họ cũng có thể bị thu hút bởi sự đơn giản của Spot ETF so với sự phức tạp của giao dịch hợp đồng tương lai.

Trong khi đó, Bitcoin Futures ETF phù hợp hơn với những nhà đầu tư có nhiều kinh nghiệm, không chỉ quan tâm đến biến động giá Bitcoin mà còn hiểu rõ cơ chế hoạt động của thị trường hợp đồng tương lai. Họ có thể muốn phòng ngừa rủi ro cho các khoản đầu tư khác hoặc tìm kiếm cơ hội từ những biến động giá ngắn hạn bằng cách tận dụng đặc điểm của thị trường futures. Đồng thời, nhóm nhà đầu tư này cũng sẵn sàng chấp nhận những rủi ro và lợi ích đi kèm với giao dịch hợp đồng tương lai, bao gồm cả quy trình gia hạn hợp đồng (contract rollover).

Closing Thoughts

Bitcoin ETF đã trở thành cầu nối giúp các nhà đầu tư truyền thống tiếp cận thị trường tiền mã hóa một cách dễ dàng hơn. Bitcoin Spot ETF mang lại khả năng tiếp cận trực tiếp với biến động giá Bitcoin thông qua việc nắm giữ Bitcoin thực tế, trong khi Bitcoin Futures ETF mang lại khả năng tiếp cận thông qua các hợp đồng tương lai dự đoán giá Bitcoin trong tương lai.

Tuy nhiên, giống như bất kỳ hình thức đầu tư nào, nhà đầu tư luôn cần thận trọng. Thị trường Bitcoin cùng các sản phẩm đầu tư liên quan vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trước khi đưa ra quyết định đầu tư, bạn nên dành thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng. Quan trọng hơn cả, hãy tham khảo ý kiến của một chuyên gia tư vấn tài chính đáng tin cậy, người có thể đưa ra những khuyến nghị phù hợp với mục tiêu tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của từng cá nhân.