Maker và Taker là gì? Hướng dẫn dễ hiểu nhất về “Loại lệnh” trong giao dịch tiền mã hóa (Phiên bản 2026)

Trong giao dịch tiền mã hóa, hầu hết người mới đều bối rối khi lần đầu bắt gặp hai thuật ngữ:

• Maker Fee
• Taker Fee

Nhiều bài hướng dẫn chỉ giải thích đơn giản:

• Maker = Lệnh giới hạn (Limit Order)
• Taker = Lệnh thị trường (Market Order)

Tuy nhiên, đó chỉ là cách hiểu ở bề nổi.

Để thực sự hiểu Maker và Taker, bạn cần nắm rõ ba yếu tố quan trọng: thời gian, thanh khoản và kiểm soát chi phí.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu theo góc nhìn thực tế hơn:

• Sự khác biệt thực sự giữa Maker và Taker
• Vì sao người mới nên ưu tiên sử dụng lệnh Maker
• Post-Only giúp bạn tránh vô tình trở thành Taker như thế nào
• Chi phí giao dịch thực tế được tính ra sao
• Xu hướng phí giao dịch mới của các sàn trong năm 2026

1. Maker là gì?

Maker là người cung cấp thanh khoản cho sổ lệnh (Order Book).

Ví dụ:

Giá BTC hiện tại:

BTC = 60.000 USDT

Bạn đặt lệnh:

Mua BTC ở mức 59.800 USDT

Lệnh này không được khớp ngay lập tức.

Thay vào đó, lệnh sẽ được đưa vào sổ lệnh và chờ người khác khớp.

Lúc này, bạn đang đóng vai trò là Maker.

Đặc điểm của Maker

Lệnh Maker:

• Không được khớp ngay lập tức
• Bổ sung thanh khoản cho thị trường
• Chờ trong sổ lệnh để được khớp

Vì giúp tăng thanh khoản cho thị trường, các sàn giao dịch thường ưu đãi Maker.

Những lợi ích phổ biến gồm:

• Phí Maker thấp hơn
• Thậm chí một số sàn còn áp dụng phí Maker âm (Maker Rebate)

2. Taker là gì?

Taker là người có lệnh được khớp ngay lập tức.

Ví dụ:

Giá BTC hiện tại:

BTC = 60.000 USDT

Bạn nhấn:

Mua theo giá thị trường (Market Buy)

Lệnh của bạn sẽ ngay lập tức khớp với các lệnh bán đang có trong sổ lệnh.

Lúc này, bạn chính là Taker.

Đặc điểm của Taker

Lệnh Taker:

• Được khớp ngay lập tức
• Tiêu thụ thanh khoản trong sổ lệnh
• Thường có mức phí giao dịch cao hơn

Điều này là do sàn giao dịch phải duy trì độ sâu của sổ lệnh.

3. Vì sao người mới nên học cách sử dụng lệnh Maker trước?

Nhiều tài liệu hướng dẫn thường nói:

"Người mới nên dùng lệnh Taker trước để làm quen với giao dịch."

Tuy nhiên, trên thực tế, lời khuyên này không phải lúc nào cũng phù hợp.

Lý do rất đơn giản:

Người mới thường có số vốn hạn chế.

Nếu thường xuyên sử dụng lệnh Taker, bạn sẽ phải đối mặt với:

• Phí giao dịch cao hơn
• Trượt giá (Slippage) lớn hơn
• Chi phí giao dịch tích lũy nhanh chóng

Theo thời gian, những khoản chi phí này sẽ âm thầm bào mòn vốn của bạn.

Chiến lược hợp lý hơn là:

Hãy sử dụng lệnh Maker khi bạn không cần khớp lệnh ngay lập tức.

Nói cách khác, hãy học cách kiếm khoản "lợi nhuận vô hình" đầu tiên chỉ bằng việc kiên nhẫn chờ lệnh được khớp.

Lệnh Taker thường chỉ nên dùng trong các tình huống như:

• Bắt các biến động giá nhanh
• Kích hoạt lệnh cắt lỗ (Stop-loss)
• Thoát vị thế càng nhanh càng tốt

4. Post-Only: Công cụ giúp bạn không vô tình trở thành Taker

Nhiều người mới cho rằng:

Lệnh Limit = Maker

Thực tế không hoàn toàn đúng.

Nếu lệnh Limit của bạn được khớp ngay lập tức, nó vẫn sẽ bị tính là lệnh Taker.

Điều đó đồng nghĩa bạn vẫn phải trả phí Taker.

Giải pháp chính là Post-Only.

Khi bật Post-Only:

Nếu lệnh của bạn có khả năng được khớp ngay, hệ thống sẽ tự động hủy lệnh.

Điều này đảm bảo lệnh chỉ được đưa vào sổ lệnh dưới dạng Maker.

Trên các nền tảng như Global HibtHub và OKX, tùy chọn Post-Only thường xuất hiện dưới dạng một ô tích khi đặt lệnh.

Đối với người mới, đây là một tính năng bảo vệ cực kỳ hữu ích.

5. Công thức tính chi phí thực tế của Maker và Taker

Nhiều nhà giao dịch chỉ quan tâm đến phí giao dịch.

Tuy nhiên, chi phí thực tế nên được tính theo công thức:

Chi phí thực tế = Giá trị giao dịch × (Tỷ lệ phí + Tỷ lệ trượt giá)

Ví dụ:

Giá trị giao dịch:

10.000 USDT

Phí Maker:

0,05%

Trượt giá:

0,3%

Chi phí thực tế:

10.000 × (0,05% + 0,3%) = 35 USDT

Ngay cả khi phí Maker bằng 0%,

nếu trượt giá lớn, bạn vẫn có thể chịu chi phí đáng kể.

Đó là lý do vì sao độ sâu của sổ lệnh (Order Book Depth) cũng rất quan trọng.

6. Phí âm trong năm 2026 (Maker Rebate)

Trong năm 2026, nhiều sàn giao dịch đã triển khai phí Maker âm nhằm tăng thanh khoản.

Ví dụ:

Maker Fee = -0,01%

Điều này có nghĩa là:

Khi lệnh Maker của bạn được khớp, sàn không những không thu phí mà còn hoàn lại cho bạn một khoản tiền.

Mô hình này đặc biệt hấp dẫn đối với:

• Nhà tạo lập thị trường (Market Maker)
• Nhà giao dịch định lượng (Quantitative Traders)
• Chiến lược giao dịch tần suất cao (HFT)
• Nhà cung cấp thanh khoản

Một số sàn giao dịch mới còn sử dụng chính sách phí âm để thu hút người dùng bổ sung thanh khoản.

7. Cấu trúc phí theo cấp bậc trong năm 2026

Hiện nay, hầu hết các sàn giao dịch không còn áp dụng mức phí cố định.

Thay vào đó, họ sử dụng hệ thống phí theo cấp bậc (Tiered Fee Structure).

Ví dụ:

Ngoài ra, nhiều nền tảng còn hỗ trợ giảm phí khi sử dụng token của sàn để thanh toán phí giao dịch.

Ví dụ:

Khi sử dụng token nền tảng của Global HibtHub để thanh toán phí:

Phí Taker:

0,08% → 0,06%

Cơ chế này có thể giúp giảm đáng kể chi phí giao dịch trong dài hạn.

8. Cách đơn giản nhất để hiểu Maker và Taker

Bạn có thể ghi nhớ bằng một câu:

Nói cách khác:

Maker đánh đổi thời gian để tiết kiệm chi phí.

Taker đánh đổi chi phí để có tốc độ.

FAQ

Lệnh Limit có phải lúc nào cũng là Maker không?

Không.

Nếu lệnh được khớp ngay lập tức, nó vẫn sẽ được tính là lệnh Taker.

Post-Only có tác dụng gì?

Post-Only đảm bảo lệnh của bạn chỉ trở thành lệnh Maker, giúp tránh phải trả phí Taker ngoài ý muốn.

Vì sao các nhà giao dịch chuyên nghiệp thường ưu tiên Maker?

Bởi vì khi giao dịch trong thời gian dài, chênh lệch phí có thể ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận.

Khi nào bắt buộc phải dùng lệnh Taker?

Thông thường là khi:

• Kích hoạt lệnh cắt lỗ (Stop-loss)
• Cần vào lệnh ngay lập tức
• Thị trường biến động mạnh

Kết luận

Hiểu rõ Maker và Taker không chỉ là hiểu về phí giao dịch.

Nó còn liên quan đến:

• Thanh khoản thị trường
• Độ sâu của sổ lệnh
• Kiểm soát chi phí
• Chiến lược giao dịch

Đối với người mới, một trong những thói quen quan trọng nhất là học cách đặt lệnh Maker và kiên nhẫn chờ lệnh được khớp.

Về lâu dài, cách tiếp cận này sẽ giúp giảm đáng kể chi phí giao dịch và giúp bạn tồn tại trên thị trường lâu hơn.

Đội ngũ Global HibtHub

2026-03-14