Mô hình biểu đồ cổ điển là gì?

Có rất nhiều cách khác nhau để phân tích thị trường tài chính bằng phân tích kỹ thuật (Technical Analysis - TA). Một số nhà giao dịch sử dụng chỉ báo (indicators) và dao động (oscillators), trong khi những người khác chỉ dựa vào hành động giá (price action) để phân tích.

Biểu đồ nến (candlestick charts) cung cấp cái nhìn tổng quan về diễn biến giá theo thời gian. Ý tưởng là bằng cách nghiên cứu lịch sử biến động giá của một tài sản, các mô hình lặp lại có thể xuất hiện. Các mô hình nến có thể kể một "câu chuyện" hữu ích về tài sản đang được phân tích, và nhiều nhà giao dịch cố gắng tận dụng chúng trên các thị trường chứng khoán, ngoại hối (forex) và tiền mã hóa (cryptocurrency).

Một số mô hình phổ biến nhất được gọi chung là các mô hình biểu đồ cổ điển (classical chart patterns). Đây là những mô hình nổi tiếng và được sử dụng rộng rãi nhất, đồng thời được nhiều nhà giao dịch xem là tín hiệu giao dịch đáng tin cậy.

Tại sao lại như vậy? Chẳng phải giao dịch và đầu tư là tìm kiếm lợi thế mà người khác chưa nhận ra sao?

Đúng vậy, nhưng điều này cũng liên quan đến tâm lý đám đông (crowd psychology). Vì các mô hình kỹ thuật không dựa trên bất kỳ định luật khoa học hay quy luật vật lý nào, hiệu quả của chúng phụ thuộc rất lớn vào số lượng người tham gia thị trường cùng theo dõi và sử dụng chúng.

Mô hình Cờ (Flags)

Mô hình Flag là một vùng tích lũy đi ngược với xu hướng chính dài hạn và thường xuất hiện sau một đợt biến động giá mạnh.

Hình dạng của nó giống như một lá cờ trên cột cờ:

• Cột cờ (flagpole) là nhịp tăng hoặc giảm mạnh ban đầu.
• Lá cờ (flag) là vùng giá đi ngang hoặc điều chỉnh.

Mô hình Flag thường được dùng để xác định khả năng tiếp diễn xu hướng.

Khối lượng giao dịch (volume) cũng đóng vai trò rất quan trọng.

Trong điều kiện lý tưởng:

• Đợt tăng hoặc giảm mạnh ban đầu diễn ra với khối lượng lớn.
• Giai đoạn tích lũy có khối lượng thấp hơn và giảm dần.

Bull Flag (Cờ tăng)

Bull flag chart pattern

Bull Flag xuất hiện trong xu hướng tăng, sau một đợt tăng giá mạnh và thường báo hiệu xu hướng tăng sẽ tiếp tục.

Bear Flag (Cờ giảm)

Bear flag chart pattern

Bear Flag xuất hiện trong xu hướng giảm, sau một đợt giảm mạnh và thường báo hiệu giá sẽ tiếp tục giảm.

Mô hình Cờ Đuôi Nheo (Pennant)

Pennant chart pattern

Pennant thực chất là một biến thể của mô hình Flag.

Điểm khác biệt là vùng tích lũy có hai đường xu hướng hội tụ, khiến hình dạng của nó giống một tam giác hơn.

Pennant là một mô hình trung tính; cách diễn giải phụ thuộc nhiều vào bối cảnh và xu hướng trước đó.

Mô hình Tam Giác (Triangles)

Tam giác là mô hình biểu đồ được hình thành khi biên độ dao động giá ngày càng thu hẹp, với hai đường xu hướng hội tụ.

Sau giai đoạn này, giá thường sẽ tiếp diễn xu hướng hiện tại, mặc dù trong một số trường hợp cũng có thể đảo chiều.

Bản thân mô hình tam giác thể hiện sự tạm dừng của xu hướng chính.

Tam giác tăng dần (Ascending Triangle)

Ascending triangle chart pattern

Tam giác tăng dần được hình thành khi có:

• Một vùng kháng cự ngang (horizontal resistance).
• Một đường xu hướng tăng (rising trend line) nối các đáy sau cao hơn đáy trước.

Mỗi lần giá bật xuống từ vùng kháng cự ngang, người mua lại tham gia ở mức giá cao hơn, tạo thành các đáy cao dần (higher lows).

Áp lực mua ngày càng lớn tại vùng kháng cự.

Nếu giá cuối cùng phá vỡ vùng kháng cự, thường sẽ xuất hiện một nhịp tăng mạnh đi kèm khối lượng giao dịch lớn.

Vì vậy, Ascending Triangle là mô hình tăng giá (bullish pattern).

Tam giác giảm dần (Descending Triangle)

Descending triangle chart pattern

Tam giác giảm dần là phiên bản ngược lại của tam giác tăng dần.

Nó được hình thành khi có:

• Một vùng hỗ trợ ngang (horizontal support).
• Một đường xu hướng giảm (falling trend line) nối các đỉnh thấp dần.

Tương tự như mô hình tam giác tăng dần, mỗi lần giá bật lên từ vùng hỗ trợ ngang, người bán lại xuất hiện ở mức giá thấp hơn, tạo thành các đỉnh thấp dần (lower highs).

Nếu giá phá vỡ vùng hỗ trợ, thường sẽ xuất hiện một nhịp giảm mạnh cùng với khối lượng giao dịch lớn.

Do đó, đây là một mô hình giảm giá (bearish pattern).

Tam giác đối xứng (Symmetrical Triangle)

Symmetrical triangles

Tam giác đối xứng được tạo thành bởi:

• Một đường xu hướng trên dốc xuống.
• Một đường xu hướng dưới dốc lên.

Hai đường này thường có độ dốc tương đối tương đương.

Tam giác đối xứng không phải là mô hình tăng hay giảm rõ ràng, bởi cách diễn giải của nó phụ thuộc rất nhiều vào bối cảnh, đặc biệt là xu hướng trước khi mô hình xuất hiện.

Nếu chỉ xét riêng mô hình, nó được xem là mô hình trung tính, thể hiện một giai đoạn thị trường đang tích lũy trước khi lựa chọn hướng đi tiếp theo.

Mô hình Nêm (Wedges)

Mô hình Wedge (Nêm) được hình thành bởi hai đường xu hướng hội tụ (converging trend lines), cho thấy biên độ dao động của giá đang dần thu hẹp.

Trong mô hình này, các đường xu hướng thể hiện rằng cả các đỉnh (highs) và đáy (lows) đều đang tăng hoặc giảm nhưng với tốc độ khác nhau.

Điều này có thể báo hiệu rằng xu hướng hiện tại đang dần suy yếu và một đợt đảo chiều có thể sắp xảy ra.

Mô hình Wedge thường đi kèm với khối lượng giao dịch (volume) giảm dần, cho thấy động lực (momentum) của xu hướng đang yếu đi.

Rising Wedge (Nêm tăng)

Rising wedge

Rising Wedge là mô hình đảo chiều giảm (bearish reversal pattern).

Mô hình này cho thấy khi giá ngày càng thu hẹp trong vùng nêm, xu hướng tăng đang dần mất đi sức mạnh và cuối cùng có thể phá vỡ xuống dưới đường xu hướng hỗ trợ.

Falling Wedge (Nêm giảm)

Falling wedge chart pattern

Falling Wedge là mô hình đảo chiều tăng (bullish reversal pattern).

Mô hình này cho thấy áp lực đang dần tích tụ khi giá giảm và hai đường xu hướng ngày càng hội tụ.

Sau khi hoàn thành, Falling Wedge thường dẫn đến một cú bứt phá mạnh theo hướng tăng, đi kèm với một nhịp tăng giá rõ rệt.

Mô hình Hai Đỉnh (Double Top) và Hai Đáy (Double Bottom)

Double Top và Double Bottom là các mô hình xuất hiện khi biểu đồ giá tạo thành hình dạng giống chữ "M" hoặc "W".

Cần lưu ý rằng hai đỉnh hoặc hai đáy trong mô hình không nhất thiết phải nằm ở cùng một mức giá tuyệt đối, chỉ cần tương đối gần nhau là đủ.

Thông thường, hai đỉnh hoặc hai đáy này sẽ đi kèm với khối lượng giao dịch cao hơn so với phần còn lại của mô hình.

Double Top (Hai Đỉnh)

Double top chart pattern

Double Top là mô hình đảo chiều giảm (bearish reversal pattern), xuất hiện khi giá tạo hai đỉnh nhưng không thể vượt qua đỉnh đầu tiên ở lần tăng thứ hai.

Đồng thời, nhịp điều chỉnh giữa hai đỉnh nên có mức giảm vừa phải.

Mô hình được xác nhận khi giá phá vỡ xuống dưới đáy của nhịp điều chỉnh nằm giữa hai đỉnh.

Double Bottom (Hai Đáy)

Double bottom chart pattern

Double Bottom là mô hình đảo chiều tăng (bullish reversal pattern), xuất hiện khi giá tạo hai đáy và sau đó tiếp tục hình thành một đỉnh cao hơn (higher high).

Tương tự Double Top, nhịp hồi giữa hai đáy nên có mức tăng vừa phải.

Mô hình được xác nhận khi giá vượt lên trên đỉnh của nhịp hồi giữa hai đáy.

Mô hình Vai Đầu Vai (Head and Shoulders)

Head and shoulders chart pattern

Head and Shoulders là mô hình đảo chiều giảm (bearish reversal pattern), gồm một đường viền cổ (neckline) và ba đỉnh.

Hai đỉnh hai bên (vai trái và vai phải) thường có độ cao tương đối bằng nhau, trong khi đỉnh ở giữa (đầu) cao hơn hai đỉnh còn lại.

Mô hình được xác nhận khi giá phá vỡ xuống dưới đường hỗ trợ neckline.

Mô hình Vai Đầu Vai Ngược (Inverse Head and Shoulders)

Inverse head and shoulders chart pattern

Đúng như tên gọi, đây là phiên bản ngược của mô hình Vai Đầu Vai và là mô hình đảo chiều tăng (bullish reversal pattern).

Mô hình được hình thành khi giá trong xu hướng giảm tạo một đáy thấp hơn, sau đó bật tăng và tìm được vùng hỗ trợ gần bằng với đáy đầu tiên.

Mô hình được xác nhận khi giá phá vỡ lên trên đường kháng cự neckline và tiếp tục tăng.

Kết luận

Các mô hình biểu đồ cổ điển (Classical Chart Patterns) là những mô hình phân tích kỹ thuật (TA) được sử dụng phổ biến và được nhiều nhà giao dịch biết đến nhất.

Tuy nhiên, cũng giống như bất kỳ phương pháp phân tích thị trường nào khác, không nên sử dụng chúng một cách riêng lẻ.

Một mô hình hoạt động hiệu quả trong một điều kiện thị trường nhất định chưa chắc sẽ mang lại kết quả tương tự trong bối cảnh khác.

Vì vậy, bạn nên luôn tìm kiếm thêm các tín hiệu xác nhận (confirmation), đồng thời áp dụng quản lý rủi ro (risk management) một cách chặt chẽ trong mọi giao dịch.